Aktualności
Klimat. Anomalie na dziesięciolecia
Obecne El Niño jest najsilniejsze w historii pomiarów i według prognoz jeszcze przybierze na sile. Skutki mogą być odczuwane przez dziesięciolecia.
W skrócie
- Trwające zjawisko El Niño osiągnęło rekordową siłę w historii pomiarów i według przewidywań będzie dalej przybierać na intensywności.
- Prognozuje się, że ta anomalna sytuacja pogodowa potrwa do czerwca 2027 roku, a jej skutki mogą być odczuwalne przez kolejne dziesięciolecia.
- Silne ocieplenie oceanu w połączeniu z postępującym globalnym wzrostem temperatury stwarza realne zagrożenie dla ekosystemu Amazonii i stabilności klimatycznej wielu regionów świata.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Zjawisko ma zakończyć się około czerwca 2027 r., choć niektóre modele dopuszczają jego utrzymanie się przez część lata. Ta wyjątkowo silna anomalia nakłada się na postępujące globalne ocieplenie. Zagrożone są między innymi lasy Amazonii, którym grozi wyniszczająca susza, a naukowcy obawiają się trwałych zmian klimatu w różnych częściach świata.
El Niño występuje, gdy temperatura powierzchni morza w określonej części równikowego Pacyfiku przekracza wieloletnią średnią o co najmniej 0,5°C. Na początku października 2026 r. anomalia wynosiła już 3,4°C i nadal rosła, a kulminacja spodziewana jest w listopadzie lub grudniu. Tak silne nagrzanie oceanu przekazuje ogromne ilości energii do atmosfery. Średnia temperatura na Ziemi w 2026 r. może dorównać rekordowi z 2024 r. (ok. 1,6°C powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej), a w 2027 r. odchylenie może przekroczyć 1,7°C.
Samo El Niño nie powoduje długotrwałego ocieplenia, ale wyraźnie podnosi temperatury w poszczególnych latach i zwiększa ryzyko zmian utrzymujących się długo po jego zakończeniu. Jednym z najbardziej zagrożonych miejsc jest Amazonia. Silna susza może doprowadzić do obumierania kolejnych obszarów lasu deszczowego. Drzewa w dużym stopniu same zapewniają sobie deszcz: pobierają wodę z gleby i uwalniają ją przez liście do atmosfery, skąd wraca w postaci opadów.
Gdy drzewa obumierają, do powietrza trafia mniej wody, co osłabia pozostałą roślinność i uruchamia samonapędzający się mechanizm. W skrajnym przypadku część lasu tropikalnego może trwale przekształcić się w bardziej suchy ekosystem, a niektóre obszary mogłyby utracić zdolność do regeneracji na dziesięciolecia, nawet po zakończeniu El Niño. Badacze mają już przykłady zmian klimatycznych utrzymujących się wiele lat po wcześniejszych silnych epizodach. Przykładem jest Zatoka Meksykańska, gdzie po El Niño z 2015 r. temperatura powierzchni morza gwałtownie wzrosła i pozostała na podwyższonym poziomie.
Nie wszystkie skutki muszą być trwałe - niektóre pojawiają się z opóźnieniem, jak powodzie w dorzeczu Jangcy latem 1998 r., już po zakończeniu wyjątkowo silnego El Niño. Ocean i atmosfera reagują na zmiany temperatury z opóźnieniem, więc nawet po ochłodzeniu Pacyfiku niektóre regiony mogą odczuwać następstwa. Największe zagrożenie wiąże się z możliwością przekroczenia progów, po których pewne zmiany zaczynają się same podtrzymywać. W ocieplającym się świecie wyjątkowo silne El Niño może stać się impulsem uruchamiającym taki mechanizm.
Współczesna infrastruktura, rolnictwo i gospodarka rozwijały się w warunkach klimatycznych XX wieku, a gwałtowne zmiany mogą wymagać kosztownego przystosowania. Największą niewiadomą pozostaje to, które regiony przekroczą granice swojej odporności. W przypadku Amazonii chodzi o możliwą utratę lasu i związanych z nim opadów, w oceanach o trwałe zmiany temperatury wpływające na pogodę. Prognozy wskazują, że za kilka miesięcy wody równikowego Pacyfiku zaczną stygnąć, nie wiadomo jednak, czy wszystkie dotknięte regiony powrócą do warunków sprzed 2026 r.
Opracowanie: Przemysław Szubartowicz
Źródło Zielona Interia
Masz sugestie, uwagi albo widzisz błąd?
